Wil je meer weten over de geschiedenis van Parijs? Dan ontdek je al snel dat de Franse hoofdstad een veel langere en interessantere geschiedenis heeft dan je misschien denkt. Lang voordat de Eiffeltoren, het Louvre en de Champs-Élysées bestonden, was Parijs een kleine nederzetting aan de Seine.
Van de eerste bewoners en de Gallische Parisii tot de Romeinse stad Lutèce, de middeleeuwse koningen, de Franse Revolutie en de grote stadsvernieuwing van Baron Haussmann: Parijs is door de eeuwen heen voortdurend veranderd.
In dit artikel nemen we je mee door de geschiedenis van Parijs. Je ontdekt hoe de stad is ontstaan, waar de naam Parijs vandaan komt, hoe Parijs uitgroeide tot de hoofdstad van Frankrijk en welke historische gebeurtenissen de stad hebben gevormd.
• Leuk om te doen: Tickets Rondvaart op de Seine met Bateaux Parisiens (1u) →
• Ontdek onze unieke wandeltours met een Nederlandstalige local door de overdekte passages & onbekend Montparnasse
1. Belangrijke mijlpalen in de geschiedenis van Parijs
Rond 250 v.Chr.: De Keltische stam de Parisii vestigt zich op het Île de la Cité.
52 v.Chr.: Julius Caesar verovert het gebied en de Romeinen stichten de stad Lutetia (Lutèce).
509 n.Chr.: Koning Clovis maakt Parijs tot de hoofdstad van het Frankische Rijk.
885–890: Vikingen vallen de stad aan en belegeren Parijs tevergeefs, maar de stad houdt stand.
1163: De bouw van de beroemde kathedraal Notre-Dame begint.
1215: De Universiteit van Parijs (de Sorbonne) ontstaat en maakt de stad een Europees centrum van geleerdheid.
1420–1436: Engelse troepen bezetten de stad tijdens de Honderdjarige Oorlog.
1682: Koning Lodewijk XIV verplaatst het koninklijk hof naar het Paleis van Versailles, hoewel Parijs cultureel blijft groeien.
1789: De Franse Revolutie breekt los met de bestorming van de Bastille op 14 juli.
1852–1870: Baron Haussmann vernieuwt het stratenplan grondig en geeft Parijs zijn iconische brede boulevards.
1889: De Eiffeltoren wordt gebouwd en geopend voor de Wereldtentoonstelling.
1900: De eerste lijn van de Parijse metro opent tijdens de Wereldtentoonstelling.
1940–1944: Duitse troepen bezetten Parijs tijdens de Tweede Wereldoorlog; in augustus 1944 volgt de bevrijding.
2019: Een heftige brand beschadigt het dak en de spits van de Notre-Dame, waarna een grootschalige restauratie volgt.
2. Het ontstaan van Parijs en Lutèce
De geschiedenis van Parijs begint aan de Seine. De oorspronkelijke bewoners waren de Parisii, een Keltische stam die zich rond de rivier vestigde.
Toen de Romeinen Gallië veroverden, groeide de nederzetting uit tot Lutèce (Lutetia). De Romeinen bouwden onder meer wegen, thermen en andere voorzieningen. De stad lag vooral op de linkeroever van de Seine en rond het huidige Île de la Cité.
De naam Parijs is uiteindelijk afkomstig van de Parisii.
3. Parijs in de Middeleeuwen
In de Middeleeuwen groeide Parijs uit tot een belangrijk politiek en cultureel centrum. De Capetingen maakten de stad steeds belangrijker als centrum van de Franse monarchie.
Een van de bekendste bouwwerken uit deze periode is de Notre-Dame. De bouw van de kathedraal begon in 1163.
Ook de stad zelf breidde zich uit. Onder koning Filips II Augustus werden nieuwe stadsmuren gebouwd. Rond de universiteit ontstond het Quartier Latin, dat uitgroeide tot een belangrijk centrum van onderwijs en wetenschap.
Het Louvre was ooit een fort
Ook het Louvre heeft een middeleeuwse oorsprong. Het begon aan het einde van de 12e eeuw als een verdedigingsfort. Later werd het een koninklijk paleis en uiteindelijk een van de bekendste musea ter wereld.
4. Van de Renaissance tot Lodewijk XIV
Tijdens de Renaissance veranderde Parijs opnieuw. De stad werd steeds meer een centrum van kunst, architectuur en cultuur.
Onder Lodewijk XIV kreeg Parijs een nieuwe uitstraling. De koning verbleef vooral in Versailles, maar in Parijs werden verschillende grote projecten uitgevoerd. Pleinen, monumenten en gebouwen moesten de macht en grandeur van Frankrijk benadrukken.
Voorbeelden zijn de Place des Victoires en de Invalides.
5. De Franse Revolutie en Napoleon
Een van de belangrijkste periodes in de geschiedenis van Parijs begon in 1789 met de Franse Revolutie.
Op 14 juli 1789 werd de Bastille bestormd. De monarchie werd uiteindelijk afgeschaft en Frankrijk werd een republiek. Parijs werd het politieke centrum van de revolutionaire veranderingen.
De revolutie bracht ook een periode van geweld en politieke onderdrukking met zich mee. Onder anderen koning Lodewijk XVI en Marie Antoinette werden geëxecuteerd.
Na de revolutionaire periode kwam Napoleon Bonaparte aan de macht. Hij wilde Parijs verder ontwikkelen als hoofdstad van een machtig Frankrijk. Monumenten zoals de Arc de Triomphe herinneren nog altijd aan zijn tijd.
6. Haussmann en de grote stadsvernieuwing
De grootste verandering van Parijs kwam in de 19e eeuw.
Onder leiding van Baron Haussmann, die vanaf 1853 verantwoordelijk was voor de stadsvernieuwing, werd een groot deel van Parijs opnieuw ingericht. Smalle en drukke straten maakten plaats voor brede boulevards.
Er kwamen:
– brede lanen en pleinen;
– uniforme gevels en appartementsgebouwen;
– parken en nieuwe openbare ruimtes;
– verbeterde riolering;
– betere verbindingen en openbaar vervoer.
De typische uitstraling van Parijs met brede boulevards en elegante appartementsgebouwen is voor een groot deel het resultaat van deze ingrijpende stadsvernieuwing.
7. De Eiffeltoren en Parijs rond 1900
In 1889 kreeg Parijs een nieuw icoon: de Eiffeltoren.
De toren werd gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1889. Niet iedereen was enthousiast over het ontwerp en aanvankelijk was het bouwwerk bedoeld als tijdelijk.
Toch groeide de Eiffeltoren uit tot hét symbool van Parijs.
Rond 1900 was Parijs bovendien een belangrijk internationaal centrum voor kunst, cultuur en mode. Wijken zoals Montmartre en Montparnasse trokken kunstenaars, schrijvers en andere creatievelingen aan.
8. Parijs tijdens de wereldoorlogen
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd Parijs bedreigd door de oorlog, maar de stad bleef functioneren als belangrijk centrum van Frankrijk.
In de jaren 1920 volgden de Années folles, een periode waarin Parijs bekendstond om zijn bruisende culturele leven. Schrijvers en kunstenaars uit verschillende landen kwamen naar de stad.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Parijs vanaf 1940 door Duitsland bezet. De bezetting duurde tot de bevrijding in augustus 1944. Op 25 augustus 1944 werd de bevrijding van Parijs officieel.
9. Parijs na 1945
Na de Tweede Wereldoorlog veranderde Parijs opnieuw. De stad groeide verder en ook de omliggende gemeenten ontwikkelden zich sterk.
De metropool breidde uit en het openbaar vervoer werd steeds belangrijker. Tegelijkertijd bleef het historische centrum van Parijs een belangrijk onderdeel van het karakter van de stad.
Zo ontstond de moderne metropool waarin historische gebouwen en moderne stadsontwikkeling naast elkaar bestaan.
10. Parijs vandaag
Wie Parijs bezoekt, loopt letterlijk door verschillende eeuwen geschiedenis.
Op relatief korte afstand van elkaar vind je onder meer:
– de middeleeuwse Notre-Dame;
– het Louvre, met zijn oorsprong als middeleeuws fort;
– de boulevards van Haussmann;
– de Place de la Bastille;
– de Eiffeltoren;
– historische wijken zoals het Quartier Latin en Montmartre.
Dat maakt Parijs bijzonder: de geschiedenis is niet alleen terug te vinden in musea, maar vormt een zichtbaar onderdeel van het straatbeeld.
11. Waar ontdek je de geschiedenis van Parijs?
Wie de geschiedenis van Parijs zelf wil ervaren, kan verschillende historische plekken bezoeken.
Île de la Cité
Dit eiland in de Seine behoort tot de oudste delen van Parijs. Hier vind je onder meer de Notre-Dame.
Crypte archéologique
Onder het plein voor Notre-Dame liggen archeologische resten die inzicht geven in de vroegere ontwikkeling van Parijs.
Musée Carnavalet
Dit museum is volledig gewijd aan de geschiedenis van Parijs en toont de ontwikkeling van de stad door de eeuwen heen.
Het Louvre
Het Louvre laat niet alleen kunst zien, maar vertelt ook iets over de geschiedenis van het gebouw zelf: van middeleeuws fort tot koninklijk paleis en museum.
Place de la Bastille
Deze plek is onlosmakelijk verbonden met de Franse Revolutie en de bestorming van de Bastille in 1789.
De boulevards van Haussmann
Een wandeling langs de brede boulevards laat goed zien hoe ingrijpend Parijs in de 19e eeuw werd veranderd.
Tip: combineer verschillende plekken tijdens één historische wandeling. Begin bijvoorbeeld op Île de la Cité, wandel richting het Louvre en de Bastille en ontdek onderweg hoe verschillende periodes uit de geschiedenis van Parijs zichtbaar blijven.
12. Veelgestelde vragen over de geschiedenis van Parijs
• Hoe oud is Parijs?
De geschiedenis van Parijs gaat meer dan 2.000 jaar terug. De stad ontstond rond de nederzetting van de Parisii en ontwikkelde zich later tot het Romeinse Lutèce.
• Hoe heette Parijs vroeger?
De Romeinen noemden de stad Lutèce, of Lutetia. De moderne naam Parijs is afgeleid van de Parisii.
• Wanneer werd Parijs de hoofdstad van Frankrijk?
Parijs groeide in de Middeleeuwen uit tot het belangrijkste politieke centrum van de Franse monarchie en werd daarmee de belangrijkste stad van Frankrijk.
• Waarom is Haussmann belangrijk voor Parijs?
Baron Haussmann leidde vanaf 1853 een grootschalige stadsvernieuwing. Veel van de brede boulevards, pleinen en uniforme gebouwen die Parijs vandaag kenmerken, stammen uit deze periode.
• Wanneer werd de Eiffeltoren gebouwd?
De Eiffeltoren werd gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1889. Het bouwwerk groeide uiteindelijk uit tot het bekendste symbool van Parijs.
• Waar zie je de oudste geschiedenis van Parijs?
Vooral op en rond Île de la Cité, in de archeologische crypte, het Quartier Latin en andere historische delen van het centrum zijn sporen van de vroege geschiedenis van Parijs te vinden.
13. Conclusie: een stad met meer dan 2.000 jaar geschiedenis
De geschiedenis van Parijs is een verhaal van voortdurende verandering. Van de Parisii en het Romeinse Lutèce groeide de stad uit tot het centrum van de Franse monarchie. Daarna volgden de Franse Revolutie, Napoleon en de ingrijpende stadsvernieuwing van Haussmann.
Met de bouw van de Eiffeltoren kreeg Parijs bovendien een nieuw wereldberoemd symbool.
Vandaag vormen al die periodes samen het karakter van de stad. Wie door Parijs wandelt, ontdekt daardoor niet één geschiedenis, maar een stad waarin meer dan 2.000 jaar geschiedenis letterlijk zichtbaar is.
